Hermetik Nedir? Tarihin Derinliklerinden Günümüze Bir Bilgelik Yolculuğu Bir tarihçi olarak, geçmişin tozlu sayfalarını çevirdikçe, bazı kavramların çağları aşarak bugüne ulaştığını görmek beni her zaman büyülemiştir. Hermetik düşünce de bu büyülü kavramlardan biridir. İlk bakışta mistik bir öğreti gibi görünse de, aslında insanlığın bilgi, ruh ve evren arasındaki bağı anlama çabasının tarih boyunca aldığı en derin biçimlerden biridir. Bu yazıda, Hermetizmin tarihsel köklerinden modern dünyadaki yansımalarına uzanan bir yolculuğa çıkacağız. Hermetik Düşüncenin Doğuşu: Antik Bilgelikten Gelen Ses Hermetik düşüncenin kökeni Antik Mısır ve Yunan dünyasına uzanır. Adını, bilgelik tanrısı olarak bilinen Hermes Trismegistus’tan alır. “Üç kez büyük Hermes” anlamına gelen…
2 YorumEtiket: bir
Hac İçin Nasıl Niyet Edilir? Ritüellerin Antropolojik Derinliği ve İnsanlık Deneyimi Kültürel Çeşitliliğin İzinde Bir Antropoloğun Gözünden İnsanlık tarihi, ritüellerin ve sembollerin birbirine dokunduğu büyük bir anlatıdır. Bir antropolog olarak, farklı kültürlerin ibadet biçimlerine, kutsal yolculuklarına ve ruhsal dönüşüm süreçlerine tanıklık etmek, insanın evrensel anlam arayışını görmeyi sağlar. Hac da bu anlamda yalnızca bir ibadet değil; insanın kimliğini, aidiyetini ve toplumsal bağlarını yeniden tanımladığı derin bir sembolik yolculuktur. Bu yazıda “Hac için nasıl niyet edilir?” sorusuna sadece dini bir açıklama getirmeyeceğiz; aynı zamanda bu niyetin ritüeller, semboller ve topluluk yapıları bağlamında insanlık kültüründeki yerini anlamaya çalışacağız. Hac ve Niyet: Ritüelin…
2 YorumNurhan Damcıoğlu İzmir’de Nerede Yaşıyor? Küresel ve Yerel Perspektiflerden Derinlemesine Bir Bakış Hayatın en güzel tarafı, merak ettiğimiz soruların bizi sadece bilgiye değil, farklı bakış açılarına da götürmesidir. “Nurhan Damcıoğlu İzmir’de nerede yaşıyor?” sorusu ilk bakışta yalnızca bir adres merakı gibi görünebilir. Fakat aslında bu soru; bir sanatçının yaşam alanının kültürel, toplumsal ve hatta psikolojik anlamlarını irdelememizi sağlayan bir pencere açar. Gelin, bu meseleyi sadece “nerede” sorusuna indirgemeden, hem küresel hem yerel düzlemde ele alalım. — Küresel Perspektiften: Bir Sanatçının Evi, Sadece Bir Adres Değildir Dünyanın dört bir yanında sanatçıların nerede yaşadığı her zaman merak konusu olmuştur. Çünkü onların yaşadığı…
2 YorumToplumun Görünmeyen Ekonomisi: Drahoma Ne Demek? Bir sosyolog olarak beni en çok büyüleyen şey, toplumların görünmez anlaşmalarıdır. Kimsenin yazmadığı, ama herkesin bildiği kurallar… Drahoma kavramı da işte bu görünmez anlaşmalardan biridir. Tarihin ve kültürün içinden süzülüp gelen bu kelime, evlilik kurumunun ekonomik ve toplumsal yönlerini anlamak için adeta bir anahtar işlevi görür. Bu yazıda, “drahoma”nın ne anlama geldiğini, hangi toplumsal değerleri yansıttığını ve bugün hâlâ hangi biçimlerde varlığını sürdürdüğünü birlikte inceleyelim. Drahoma Nedir? Tarihsel ve Kültürel Bir Tanım Drahoma, kökeni Orta Avrupa’ya, özellikle de Çekya, Slovakya ve Polonya gibi bölgelere uzanan bir kavramdır. En yalın tanımıyla, “kadının evlenirken ailesi tarafından…
2 YorumKısaca: “Kamu yararı belgesi” diye koşa koşa almaya gideceğiniz bir kağıt yok; dernekler için bu, İçişleri’nin teklifiyle Cumhurbaşkanı kararıyla verilen bir statü. Başvuruyu ildeki Sivil Toplumla İlişkiler Müdürlükleri/DERBİS üzerinden yaparsınız. Vakıflar için benzer algılanan şey ise vergi muafiyeti ve o da Hazine ve Maliye’nin süreci sonunda yine Cumhurbaşkanı kararıyla verilir. ([Sivil Toplum][1]) Kamu yararı belgesi nereden alınır? Önce şu yanlışı düzeltelim. Başlık provokatif; çünkü “kamu yararı belgesi nereden alınır?” diye sorarken çoğu kişi aslında bir memurluktan çıkacak belgeyi düşünüyor. Oysa mesele bir “belge” değil, dernekler için kamu yararına çalışan dernek statüsü. Bu statü, bir masadan “alınmaz”; İçişleri’nin değerlendirmesi ve ilgili…
2 YorumPeygamber Efendimizin “Namaz Gözümün Nuru” Sözünün Tarihsel ve Manevi Derinliği Bir tarihçi olarak geçmişi anlamak, yalnızca olayların kronolojisini çözmek değil; o olayların ardındaki anlamı, insan ruhuna ve topluma yansımasını da okumaktır. Tarih, yalnızca savaşların, fetihlerin ya da devrimlerin değil, aynı zamanda insanın iç dünyasındaki dönüşümlerin de kaydıdır. İşte bu yüzden Peygamber Efendimizin “Namaz gözümün nurudur” sözü, sadece bir dini vecize olarak değil; insanlık tarihindeki en derin ruhsal dönüşümlerden birinin sembolü olarak da görülmelidir. Tarihsel Bağlam: İman ve Toplumun Dönüşümü 7. yüzyıl Arabistan’ı, kabile savaşlarının, sosyal eşitsizliklerin ve manevi boşlukların yaşandığı bir dönemdi. Bu ortamda İslam’ın doğuşu, yalnızca bir dinin tebliği…
2 YorumGüçsüz İnsanlara Ne Denir? – Psikolojik Bir Derin Analiz Bir psikolog olarak her gün aynı soruya farklı yüzlerde tanık olurum: “Güçsüz müyüm?” İnsan zihni, güçsüzlük hissiyle karşılaştığında savunmaya geçer, bahaneler üretir veya tam tersi, içe kapanır. Güçsüz insanlara ne denir? sorusu aslında bir yargıdan çok, insanın kendi varoluşuyla hesaplaşmasıdır. Bu yazıda, bu sorunun peşinden giderek güçsüzlüğün bilişsel, duygusal ve sosyal psikoloji perspektiflerinden nasıl anlam kazandığını inceleyeceğiz. — Bilişsel Psikoloji Perspektifi: Güçsüzlük Bir İnançtır Bilişsel psikolojiye göre, insan davranışlarını yönlendiren şey olaylar değil, o olaylara yüklenen anlamlardır. Güçsüzlük hissi çoğu zaman bir gerçeklik değil, bir bilişsel çarpıtmadır. Bir kişi, başarısızlık yaşadığında…
2 Yorumİnsanı Cezbeden Ne Demek? Kökeninden Geleceğine, Cazibenin Haritası Şöyle bir masanın etrafında oturmuşuz gibi düşün: kahveler taze, sohbet koyu. Ben de bu konuyu yıllardır merak eden biri olarak şunu itiraf edeyim; “insanı cezbeden” dediğimiz şey her zaman ilk bakışta görünen parlaklık değil. Bazen bir kelimenin melodisinde, bazen bir ürünün dokusunda, bazen de bir fikrin içten içe yanan adalet duygusunda saklı. Gel, “insanı cezbeden ne demek?” sorusunu kökünden başlayıp bugüne, oradan da yarına taşıyarak birlikte kurcalayalım. “Cezbetmek”in Kökeni: Çekim, Yakınlık ve İçten Gelen Çağrı “Cezbetmek” Arapça “cezb” kökünden gelir; “çekmek, kendine doğru almak” anlamlarını taşır. Türkçede yalnızca fiziksel bir çekiş değil,…
2 YorumGözde Membran Nedir? Tarihsel Kırılmalar ve Görmenin Katmanları Üzerine Bir Yolculuk Geçmişi anlamaya çalışan bir tarihçi olarak, insanlığın görme biçimleriyle tarih yazımının derin bir bağa sahip olduğunu düşünürüm. Gözde membran nedir sorusu, yalnızca bir biyoloji merakı değil; aynı zamanda insanlığın dünyayı algılama biçimlerinin tarihsel dönüşümünü anlatan güçlü bir metafordur. Çünkü her çağ, kendi göz zarını – yani dünyaya nasıl baktığını ve onu nasıl gördüğünü – yeniden inşa eder. Membran: Görmenin Tarihsel Katmanı Biyolojik olarak bakıldığında, gözde membran, göz küresini koruyan, ışığın girişini düzenleyen ve iç yapıları dengeleyen ince bir tabakadır. Ancak tarihsel olarak düşündüğümüzde, her medeniyetin de kendi “görsel membranı”…
2 YorumGözaltı Bitişik mi Yazılır Ayrı mı? Dilin Felsefesi Üzerine Bir Düşünme Denemesi Bir filozof için dil, düşüncenin evi; kelime ise o evin sessiz sakini gibidir. Bir kelimenin nasıl yazıldığı, yalnızca dilbilgisel bir mesele değildir; aynı zamanda insanın dünyayı nasıl anlamlandırdığının göstergesidir. “Gözaltı” kelimesi de bu açıdan düşündürücü bir örnektir. Türkçede “gözaltı” bitişik yazılır — ama bu yazım biçimi, yalnızca dil kuralının değil, aynı zamanda düşüncenin, varlığın ve anlamın da bir yansımasıdır. Etik Perspektif: Bakışın Sınırında Bir Sorumluluk Etik felsefe, insanın davranışları kadar bakışını da sorgular. Gözaltı kelimesini düşündüğümüzde, iki anlam birden belirir: birincisi, yüzün altındaki bölge; ikincisi, özgürlüğün sınırlandığı bir…
2 Yorum